Written by ଜୀବନରେ କେତେକ ଦିନ ଏମିତି ଥାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ କେବଳ ପର୍ବ ପାଳନ କରୁନାହୁଁ, ବରଂ ଏକ ଗଭୀର ସନ୍ଦେଶ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିଥାଉ । ଧନତେରସ ସେହି ଦିନଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ଏହି ଦିନ ଆମକୁ ଶିଖାଏ କିପରି ଜୀବନରେ ଧନ ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ସମତୁଳନ ରଖି ଆମେ ଆତ୍ମିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ସଫଳ ହୋଇପାରିବା ।
ଧନତେରସ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ — “ଧନ” ଅର୍ଥାତ ସମ୍ପଦ ଓ “ତେରସ” ଅର୍ଥାତ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥି । ଏହି ଦିନ ଲୋକମାନେ ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଭଗବାନ କୁବେର ଓ ଧନବନ୍ତରୀଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି । ଏହା ଏକ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭାବେ ମନାଯାଏ ଯେପରି ଘରେ ଓ ହୃଦୟରେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆସୁ । କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆମେ ଏହି ପର୍ବକୁ କେବଳ ସୁନା-ଚାନ୍ଦି କିଣିବା ଓ ଆଲୋକ ଜଳାଇବା ମାତ୍ରରେ ସୀମିତ କରିଦେଉ, ତେବେ ଏହାର ଆତ୍ମିକ ଅର୍ଥ ହାରାଇଯିବ।
ଧନବନ୍ତରୀଙ୍କ ପ୍ରତୀକତା ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ସାଗର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଭଗବାନ ଧନବନ୍ତରୀ ଅମୃତ କଳଶ ନେଇ ଉଦୟ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ମାନବ ଜୀବନର ପାଇଁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଜୀବନଶକ୍ତି ଓ ଆୟୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରତୀକ । ତେଣୁ ଧନତେରସ ମାନେ କେବଳ ଧନ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ସଠିକ ସମ୍ମିଳନ ।
ଆମେ ଯଦି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ହାରାଉଛୁ, ତେବେ ସେଇ ସମୟରେ ଧନର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ରହେନାହିଁ । ସେହିପରି ମନୁଷ୍ୟତା, ଦୟା ଓ ସତ୍ୟ ବିନା ଧନ ହେଉଛି ଏକ ଶୂନ୍ୟ ମାତ୍ର। ଧନବନ୍ତରୀ ଆମକୁ ଶିଖାନ୍ତି — ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମ୍ପଦ ହେଉଛି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ ନୀତି । ଧନ ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ସମତୁଳନ ଆଜିର ଯୁଗ ହେଉଛି ଆଧୁନିକତା ଓ ଭୋଗବାଦର ଯୁଗ । ଲୋକମାନେ ବେଶି ଧନ କମାଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ନୀତି ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଭୁଲିଯାଉଛନ୍ତି । ଆମେ ଅନେକ ସୁବିଧା ସଂଗ୍ରହ କରୁଛୁ, କିନ୍ତୁ ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦକୁ ହାରାଉଛୁ । ଧନତେରସ ଆମକୁ ସେହି ମଧ୍ୟସ୍ଥ ପଥରେ ଚଲିବାକୁ ଶିଖାଏ —
ଧନ ହେଉ ଉପଜୀବିକାର ଉପାୟ, କିନ୍ତୁ ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନୁହେଁ ।
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଧନର ଦାସ ହୋଇଯାଉଛୁ, ସେତେବେଳେ ମୂଲ୍ୟବୋଧ କୁ ମରାଯାଏ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଧନକୁ ନୀତିରେ ବ୍ୟୟ କରୁଥାଉ, ସେତେବେଳେ ସେ ଧନ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ । ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଦେଖିଲେ ଆମେ ଭୟ ପାଉ, କିନ୍ତୁ ସେଇ ଅଗ୍ନି ଯଦି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରହେ, ତେବେ ତାହା ଆଲୋକ ଦେଇ ଘରକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ। ଧନ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି — ନୀତିରେ ରହିଲେ ମଙ୍ଗଳ, ଅନୀତିରେ ରହିଲେ ଅନର୍ଥ ।
ମୂଲ୍ୟବୋଧ — ଜୀବନର ଆଲୋକ ଧନତେରସର ମୂଳ ଆତ୍ମା ହେଉଛି “ଆଲୋକ” । ଯେପରି ଆମେ ଘରେ ଦୀପ ଜଳାଉଛୁ, ସେପରି ଆମର ମନ ଓ ଆଚରଣରେ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଦୀପ ଜଳିବା ଆବଶ୍ୟକ। ସତ୍ୟ, ନୀତି, ଆଦର, ଦୟା ଓ ସହିଷ୍ଣୁତା — ଏହି ପାଞ୍ଚ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଜୀବନର ଭିତି । ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନୀତିରେ ରୁହେ , ସେ କେବେ ଦରିଦ୍ର ନୁହେଁ । ଯେଉଁ ଘରରେ ଆଦର ଓ ସହଯୋଗ ରହେ, ସେଠି ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ୱତଃ ବାସ କରନ୍ତି । ମୂଲ୍ୟବୋଧ ବିନା ଜୀବନ ହେଉଛି ଦୀପ ବିନା ଆଲୋକ। ଆଜି ଆମେ ବିଶ୍ୱକୁ ଆଲୋକିତ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ମନକୁ ଆଲୋକିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
ଧନତେରସ ଆମକୁ ସେଇ ଆହ୍ୱାନ ଦେଉଛି — “ନିଜ ମନର ଲୋଭ ଓ ଅହଂକାରକୁ ଜଳାଇ, ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଦୀପ ଜଳାଅ ।” ମୂଲ୍ୟବୋଧରେ ସମୃଦ୍ଧି ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଜୀବନକୁ ମୂଲ୍ୟବୋଧରେ ଚଳାଉଛୁ, ସେତେବେଳେ ସତ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ଆସିଥାଏ । ଆର୍ଥିକ ସଫଳତା ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ନୀତିରେ ଅର୍ଜିତ ସମ୍ମାନ ଓ ଭଲପାଇବା ଅବିନଶୀ । ଯେପରି ଏକ ଦୀପ ଅନ୍ୟ ଦୀପକୁ ଜଳାଇ ନିଜ ଆଲୋକ କମାଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଏକ ଭଲ କାମ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥାଏ ଓ ନିଜ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ ।
ଧନତେରସ ଆମକୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦିଏ ଯେ — ସମୃଦ୍ଧିର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ହେଉଛି “ଦେବାରେ”, “ନେବାରେ”ନୁହେଁ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ, ସମୟ, ଓ ସାହାଯ୍ୟ ବାଣ୍ଟୁଥାଉ, ସେତେବେଳେ ଜୀବନ ଆପେହିଁ ଧନୀ ହୋଇଯାଏ ।
ନିଷ୍କର୍ଷ ଧନତେରସ ହେଉଛି ଏକ ଆତ୍ମିକ ପ୍ରତିଜ୍ଞାର ଦିନ — ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବା ସହିତ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଓ ନୀତିକୁ ଧାରଣ କରିବା । ଧନ ହେଉ ଜୀବନର ସାଧନ, କିନ୍ତୁ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ହେଉ ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ସମତୁଳିତ କରିପାରିବା, ସେତେବେଳେ ଜୀବନ ହେବ ଏକ ଦୀପାବଳି — ଆଲୋକ, ପ୍ରେମ ଓ ଶାନ୍ତିର ପର୍ବ ।
ଶୁଭ ଧନତେରସ! ଜୀବନ ହେଉ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମନ ହେଉ ଦୟାରେ ଭରିଥିବା, ଓ ପଥ ହେଉ ନୀତିର ଆଲୋକରେ ଆଲୋକିତ ।