ଅଭିମାନ

ଅଭିମାନ ପରା
ସୁରାପାନ ସମ
ଯେତେ ପିଉଥିବ ନିଶା ବଢିବ,
ମତୁଆଲା ହେଲେ
ଅଭିମାନ ପିଇ
ରାସ୍ତାଘାଟେ ପଡ଼ି ଜୀବନ ଯିବ।

ଅଭିମାନ କଲେ
ନିଜ ଲୋକଠାରେ
ଦୁରେଇବେ ଅନାଦର କରିକି,
ପରଠାରେ କଲେ
ନାକ ଟେକି ଯିବେ
ଅନାଇବେ ନାହିଁ କେହି ବୁଲିକି।

ଜୀବନ ସଂସାରେ
ନାଟକ ଚାଲିଛି
ଅଭିନେତ୍ରୀ ଅଭିନେତା ସଭିଏଁ,
କିଏ ସେ ନାୟକ
ନାୟିକା ହେଉଛି
ଖଳନାୟକ ବା ନାୟିକା କିଏ।

ହାସ୍ୟଅଭିନେତା
ଯେଝା ଚରିତ୍ରକୁ
ନେଇ କିଏ ଅଭିନୟ କରୁଛି,
ଅଭିନୟ କେବେ
ସତ ହୁଏ ନାହିଁ
ମିଛରେ ପା ଏଠି ସବୁ ଚାଲିଛି।

ଅଭିନୟ ଦେଖି
ଭୟ ଯେ କରିବ
ଟିକେଟ କାହିଁକି କିଣି ଆସିବ,
ରଙ୍ଗମହଲରେ
ଯାତ୍ରା ଦେଖି ଆସି
ଅଣ୍ଟାହଲା ନାଚ ଖାଲି ଦେଖିବ।

ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭରୁ
ବସି ଘୁମେଇବ
ନାଟକ ଦେଖିବା ବୁଝିବା ନାହିଁ,
ଧର୍ଷଣ ହାସ୍ୟ କି
ଦୁଃଖ ନିର୍ଯାତନା
ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କିସ ବୁଝିବ କାହିଁ।

ଭାବିନିଅ ଆଗୁ
ଜୀବନ ନାଟକ
ମନୋରଞ୍ଜନର ପେଣ୍ଡାଲଟିଏ,
ସରିଲେ ସଂଳାପ
ଅଭିନୟ ସବୁ
ରହିଛି ମଞ୍ଚରେ କହିଲ କିଏ।

ଭୟ ଦୁଃଖ ଶୋକ
ଯନ୍ତ୍ରଣା ମନରେ
ଯେତେ ଆଣୁଥିବ ଅନିଦ୍ରା ସାର,
ରାତି ଚାଲିଯିବ
ବୃଥାରେ ସିନା ଯା
ଦିନରେ ଶୋଇବ ହୋଇ ବେକାର।

ଚଉଶଠୀ ଦୋଷ
କରି ଜନମିଛ
ଵୄଥାରେ କହୁଚ କି କଲି ଦୋଷ,
ଚଉରାଶି ଲକ୍ଷ
ଜନମ ଯନ୍ତ୍ରଣା
ଭୋଗୀ ସୁଧୁରିବା ହୋଇନି ଶେଷ।

ଅତୀତକୁ ଧରି
ଜାବୁଡ଼ି କୁଣ୍ଢେଇ
ଘାରି ପହରି ଏ ଜୀବନ ନେଲେ,
ବର୍ତ୍ତମାନ ନଷ୍ଟ
ହୋଇ ହୋଇ ଯିବ
ଭବିଷ୍ୟତ ଯିବ ଅନ୍ଧାର କୋଳେ।

କଂସାରୀ ସଂସାରୀ
କରିବ କାହିଁକି
ନିଜ କର୍ମ ଫଳ ଭୁଞ୍ଜିବ ସିନା,
ଗୁଡଖିଆ କେବେ
ଚିନି ଖାଇବ କି
ବେଙ୍ଗି ପିତ୍ତଳ କି ହୋଇବ ସୁନା।

ହେଡ଼ାଖିଆ ପକ୍ଷୀ
ପଚାମାଂସ ଖାଏ
ହୀରାଖିଆ ହୀରାସାଗର କୂଳେ,
ଉଡିବୁଲି ଖୋଜେ
ହୀରା ଖାଇବାକୁ
ଯେ ଯାହା ଖୋଜଇ ପାଏ ସେ ବଳେ।

ମିଳୁଥିବା ଯଚା
ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଯିଏ
ଘରୁ ବାହାରକୁ ବାହାରିଯାଏ,
ଦିନ ଯାକ ବୁଲେ
ଆହାର ମିଳେନା
ନିଜ କର୍ମ ନିନ୍ଦି ଜୀବନ ନିଏ।

କହୁଥାଏ ଆଜି
ସକାଳୁ କାହାର
ମୁଁହ ଚାହିଁଥିଲି ଦାନା ମିଳିନି,
ଭାଗ୍ୟ ଭଗବାନ
ନିନ୍ଦି ନିଜ ଦୋଷ
କେହି କେତେବେଳେ ଆପେ ବୁଝିନି।

ଏକ ତୁଳାଦଣ୍ଡେ
ସଭିଙ୍କୁ ତୁଳିଲେ
ସମାନ କି ଅବା କହ ହୋଇବ,
ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ
ନ ବଦଲାଇଲେ
କେ ପରିବର୍ତ୍ତନେ ମିଶି ଚାଲିବ।

ବିନୟ କୁମାର ମିଶ୍ର
ମଲ୍ଲୀପୁର ଗଡ଼ନିଆଳ
ଖୋର୍ଦ୍ଧା